چرا تریدرها ضرر می‌کنند؟ آمار رسمی اروپا: ۷۴ تا ۸۹ درصد حساب‌ها
چرا تریدرها ضرر می‌کنند؟ رگولاتور بازارهای مالی اروپا پاسخ را با عدد داده است: بین ۷۴ تا ۸۹ درصد حساب‌های خرد معاملات CFD ضرر می‌کنند. این عدد شایعه یا نظر شخصی نیست؛ از داده‌هایی آمده که کارگزاری‌های تحت نظارت گزارش کرده‌اند. پژوهش‌های فرانسه و برزیل هم عددهای مشابه یا حتی تلخ‌تری دارند.
خبر خوب این است که دلیل‌های اصلی این ضرر شناخته شده‌اند و بیشترشان قابل کنترل‌اند. در این مطلب آمار رسمی را کنار هم گذاشته‌ایم و برای هر دلیل، راه عملی کم کردنش را نوشته‌ایم.
خلاصه در چند خط
- رگولاتور بازار اروپا (ESMA) در سال ۲۰۱۸ اعلام کرد ۷۴ تا ۸۹ درصد حساب‌های خرد CFD زیان‌ده‌اند.
- مطالعه AMF فرانسه: ۸۹ درصد از حدود ۱۵ هزار معامله‌گر فارکس و CFD در چهار سال ضرر کردند.
- پژوهشی روی معامله‌گران روزانه برزیل: ۹۷ درصد کسانی که بیش از ۳۰۰ روز ادامه دادند، ضرر کردند.
- دلیل‌های اصلی: اهرم زیاد، معامله زیاد و هزینه آن، نبود حد ضرر، اعتمادبه‌نفس بیش از حد و نبود برنامه.
- اهرم پایین، ریسک ثابت در هر معامله و ژورنال، احتمال بقا در بازار را بیشتر می‌کنند.
فهرست مطالب
آمار رسمی ضرر تریدرها چه می‌گوید؟
مهم‌ترین عدد از ESMA آمده است؛ سازمان اوراق بهادار و بازارهای اروپا. ESMA در ۲۷ مارس ۲۰۱۸ هنگام اعلام محدودیت‌های جدید برای CFD نوشت که بر اساس بررسی رگولاتورهای ملی، ۷۴ تا ۸۹ درصد حساب‌های خرد معمولا ضرر می‌کنند و میانگین ضرر هر مشتری بین ۱٬۶۰۰ تا ۲۹٬۰۰۰ یورو است.
قرارداد CFD ابزاری است که معامله‌گر با آن روی تغییر قیمت یک دارایی مثل جفت‌ارز، طلا یا شاخص سهام معامله می‌کند، بدون اینکه خود دارایی را بخرد. ویژگی مهم CFD در دسترس بودن اهرم است. همین ویژگی آن را به معاملات فیوچرز و مارجین در بازار رمزارز شبیه می‌کند.
| پژوهش | جامعه آماری | نتیجه اصلی |
|---|---|---|
| رگولاتور اروپا، ESMA (۲۰۱۸) | حساب‌های خرد CFD در کارگزاری‌های تحت نظارت | ۷۴ تا ۸۹ درصد زیان‌ده؛ میانگین ضرر ۱٬۶۰۰ تا ۲۹٬۰۰۰ یورو |
| رگولاتور فرانسه، AMF (۲۰۱۴) | ۱۴٬۷۹۹ معامله‌گر خرد فارکس و CFD، عمدتا ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۲ | ۸۹٫۴ درصد ضرر؛ میانگین ضرر ۱۰٬۸۸۷ یورو |
| پژوهش Chague و همکاران، برزیل (۲۰۱۹) | ۱۹٬۶۴۶ معامله‌گر روزانه قرارداد آتی شاخص | از ۱٬۵۵۱ نفری که بیش از ۳۰۰ روز ادامه دادند، ۹۷ درصد ضرر کردند |
| پژوهش Barber و Odean، آمریکا (۲۰۰۰) | حساب‌های خانوارها در یک کارگزاری، ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۶ | پرمعامله‌ترین‌ها ۱۱٫۴ درصد سود سالانه در برابر ۱۷٫۹ درصد بازار |
چند نکته در این عددها مهم است. در مطالعه AMF مجموع ضرر معامله‌گران حدود ۱۶۱ میلیون یورو بود و کسانی که بیشتر معامله کرده بودند، بیشتر ضرر کرده بودند. AMF هیچ نشانه‌ای از «یاد گرفتن با گذر زمان» پیدا نکرد. در پژوهش برزیل هم فقط ۱٫۱ درصد معامله‌گران پیگیر بیش از حداقل دستمزد آن کشور درآمد داشتند و تجربه بیشتر نتیجه را بهتر نکرده بود. این عددها یک پیام مشترک دارند: ضرر کردن در ترید استثنا نیست، حالت رایج است. کسی که وارد این بازار می‌شود، باید از روز اول فرض کند در گروه اکثریت است و برنامه‌اش را طوری بچیند که ضررها کوچک و قابل‌تحمل بمانند؛ نه اینکه به امید قرار گرفتن در اقلیت سودده، ریسک بزرگ بپذیرد.
چرا تریدرها ضرر می‌کنند؟ پنج دلیل اصلی
۱. اهرم زیاد
اهرم سود و ضرر را با هم بزرگ می‌کند. با اهرم ۳۰ برابر، حرکت حدود ۳٫۳ درصدی قیمت در خلاف جهت کل وجه تضمین را از بین میبرد؛ با اهرم ۱۰۰ برابر، حرکت ۱ درصدی کافی است. به همین دلیل اتحادیه اروپا با تصمیم ۲۰۱۸/۷۹۶ اهرم معامله‌گران خرد را محدود کرد:
| نوع دارایی | سقف اهرم در اروپا | حرکت خلاف جهت که کل وجه تضمین را میبرد |
|---|---|---|
| جفت‌ارزهای اصلی | ۳۰ به ۱ | حدود ۳٫۳ درصد |
| جفت‌ارزهای غیراصلی، طلا و شاخص‌های اصلی | ۲۰ به ۱ | ۵ درصد |
| کالاهای دیگر و شاخص‌های غیراصلی | ۱۰ به ۱ | ۱۰ درصد |
| سهام | ۵ به ۱ | ۲۰ درصد |
| رمزارزها | ۲ به ۱ | ۵۰ درصد |
همین تصمیم بستن خودکار معامله در افت وجه تضمین به ۵۰ درصد حداقل لازم و جلوگیری از منفی شدن موجودی حساب را هم اجباری کرد. سازوکار لیکویید شدن را در مطلب اهرم کامل توضیح داده‌ایم.
۲. معامله زیاد و هزینه پنهان آن
هر معامله کارمزد و اسپرد دارد. یک معامله کم‌هزینه به نظر می‌رسد، اما صدها معامله در سال بخش بزرگی از سرمایه را می‌خورند. Barber و Odean در پژوهش معروف خود نشان دادند گردش سالانه حساب خانوارها حدود ۷۵ درصد بود و پرمعامله‌ترین گروه، پس از کسر هزینه‌ها، سالانه ۱۱٫۴ درصد سود گرفت؛ در حالی که بازار ۱۷٫۹ درصد بازده داشت. عنوان مقاله آن‌ها خلاصه ماجراست: معامله کردن برای ثروت شما مضر است.
۳. نبود حد ضرر و برنامه خروج
بسیاری از معامله‌گران تازه‌کار ضرر را نمی‌بندند به این امید که قیمت برگردد. مشکل این است که بازگشت از ضرر بزرگ به ریاضی سختی نیاز دارد:
| اندازه ضرر | سود لازم برای برگشت به سرمایه اول |
|---|---|
| ۱۰ درصد | ۱۱٫۱ درصد |
| ۲۰ درصد | ۲۵ درصد |
| ۳۰ درصد | ۴۲٫۹ درصد |
| ۵۰ درصد | ۱۰۰ درصد |
| ۷۵ درصد | ۳۰۰ درصد |
برای همین، حد ضرر باید پیش از ورود به معامله مشخص شود، نه بعد از آن.
۴. اعتمادبه‌نفس بیش از حد
پژوهش Barber و Odean دلیل معامله زیاد را اعتمادبه‌نفس بیش از حد می‌دانند: معامله‌گر فکر می‌کند اطلاعات یا تحلیلش از بقیه بازار بهتر است. چند معامله سودده پشت سر هم این حس را تقویت می‌کند و حجم معامله بعدی بزرگ‌تر می‌شود. خطاهای ذهنی دیگر مثل ترس از جا ماندن و انتقام گرفتن از بازار را در روانشناسی ترید بررسی کرده‌ایم.
۵. ریسک نامشخص در هر معامله
وقتی اندازه هر معامله بر اساس حس انتخاب شود، چند ضرر پشت سر هم حساب را از بازی بیرون می‌کند. معامله‌گری که در هر معامله ۲ درصد سرمایه را ریسک می‌کند، بعد از ۱۰ ضرر پیاپی هنوز بیش از ۸۰ درصد سرمایه را دارد؛ اما با ریسک ۲۰ درصدی، بعد از ۵ ضرر پیاپی فقط حدود ۳۳ درصد سرمایه می‌ماند.
راه کم کردن ضرر در ترید
هیچ روشی سود را تضمین نمی‌کند، اما این قدم‌ها جلوی ضررهای بزرگ و تکرارشونده را می‌گیرند:
- اهرم را پایین نگه دارید. سقف‌های اروپا نقطه شروع منطقی‌اند؛ برای رمزارز ۲ برابر.
- ریسک هر معامله را ثابت کنید. قاعده رایج ۱ تا ۲ درصد سرمایه است. جزئیات را در مدیریت سرمایه ببینید.
- قبل از ورود، حد ضرر و هدف را بنویسید. و نسبت ریسک به ریوارد را حساب کنید.
- کمتر و انتخابی‌تر معامله کنید. کارمزد هر معامله را در حساب سود و ضرر بیاورید.
- همه معاملات را ثبت کنید. ژورنال معاملاتی نشان می‌دهد ضررها از کدام اشتباه تکراری می‌آیند.
- اول روی حساب آزمایشی تمرین کنید. با پول واقعی فقط بعد از یک دوره ثبت‌شده و منظم وارد شوید.
آیا این آمار درباره بازار ایران هم صدق می‌کند؟
آمار رسمی مشابهی برای معامله‌گران ایرانی منتشر نشده است، پس نمی‌توان عدد دقیقی گفت. اما سازوکار ضرر همه‌جا یکی است: اهرم، هزینه معامله و رفتار انسانی. معاملات فیوچرز رمزارز که در صرافی‌های خارجی رایج است، اغلب اهرم‌های بسیار بالاتر از سقف‌های اروپا ارائه می‌کنند و از حمایت‌هایی مثل جلوگیری از منفی شدن حساب هم همیشه خبری نیست. بنابراین دلیلی ندارد فرض کنیم وضع معامله‌گران ایرانی بهتر از عددهای اروپاست.
تمرین قبل از ریسک واقعی
بایتیکل نرم‌افزار تحلیل است و معامله انجام نمی‌دهد. در آن می‌توانید روی نمودار، حد ضرر و هدف را رسم کنید، نسبت ریسک به ریوارد را بسنجید و قبل از هر تصمیم، برنامه معامله را روی چارت ببینید.
جمع‌بندی
چرا تریدرها ضرر می‌کنند؟ آمار رسمی اروپا و پژوهش‌های فرانسه و برزیل نشان می‌دهند اکثریت بزرگی از معامله‌گران خرد ضرر می‌کنند و تجربه به‌تنهایی این را عوض نمی‌کند. دلیل‌های اصلی مشخص‌اند: اهرم زیاد، معامله بیش از حد، نبود حد ضرر، اعتمادبه‌نفس بیش از حد و ریسک نامشخص. اگر هنوز می‌خواهید ترید کنید، اهرم پایین، ریسک ثابت، حد ضرر از پیش تعیین‌شده و ثبت منظم معاملات کمترین کارهایی‌اند که شانس ماندن در بازار را بیشتر می‌کنند.
سؤالات متداول
چند درصد تریدرها ضرر می‌کنند؟
طبق ESMA، ۷۴ تا ۸۹ درصد حساب‌های خرد CFD در اروپا زیان‌ده‌اند. مطالعه AMF فرانسه ۸۹٫۴ درصد را گزارش کرده است.
آیا با تجربه بیشتر، ضرر کمتر می‌شود؟
پژوهش‌های AMF و Chague نشانه‌ای از بهتر شدن نتیجه با گذر زمان پیدا نکردند. تجربه فقط وقتی کمک می‌کند که با ثبت و تحلیل اشتباه‌ها همراه باشد.
مهم‌ترین دلیل ضرر تریدرها چیست؟
ترکیب اهرم زیاد و نبود مدیریت ریسک. اهرم بالا باعث می‌شود حرکت کوچک قیمت کل وجه تضمین را از بین ببرد.
اهرم مجاز برای معامله‌گران خرد در اروپا چقدر است؟
از ۳۰ به ۱ برای جفت‌ارزهای اصلی تا ۲ به ۱ برای رمزارزها، طبق تصمیم ۲۰۱۸/۷۹۶ اتحادیه اروپا.
چطور ضرر در ترید را کم کنیم؟
اهرم پایین، ریسک ثابت ۱ تا ۲ درصد در هر معامله، حد ضرر از پیش تعیین‌شده، معامله کمتر و ثبت همه معاملات در ژورنال.
منابع
- اعلامیه ESMA درباره محدودیت CFD و آمار ۷۴ تا ۸۹ درصد، ۲۷ مارس ۲۰۱۸: ESMA
- سقف‌های اهرم و حمایت از موجودی منفی: تصمیم (EU) 2018/796
- مطالعه نتایج معامله‌گران خرد CFD و فارکس در فرانسه: AMF
- پژوهش Chague، De-Losso و Giovannetti با عنوان «Day Trading for a Living?»: SSRN
- پژوهش Barber و Odean با عنوان «Trading Is Hazardous to Your Wealth»، Journal of Finance، ۲۰۰۰: DOI
این مطلب آموزشی است و توصیه به خرید، فروش یا نگهداری هیچ دارایی‌ای نیست.
سلب مسئولیت و شفافیت در بایتیکل
تمامی مطالب منتشر شده در بلاگ آموزشی بایتیکل، اعم از تحلیل‌های بازار، بررسی پروژه‌ها، اخبار و معرفی پتانسیل‌های دنیای کریپتوکارنسی، صرفاً با رویکرد آموزشی و اطلاع‌رسانی تهیه شده‌اند. تیم تحریریه بایتیکل تأکید می‌کند که این محتواها به هیچ عنوان «توصیه مستقیم خرید و فروش» یا «سیگنال سرمایه‌گذاری» محسوب نمی‌شوند.
با توجه به نوسانات شدید و ریسک‌های ذاتی بازارهای مالی، مسئولیت نهایی هرگونه تصمیم‌گیری اقتصادی، سود یا ضرر احتمالی، به‌طور کامل بر عهده شخص کاربر است. ما اکیداً توصیه می‌کنیم پیش از هرگونه مشارکت مالی، تحقیقات شخصی خود را (DYOR) تکمیل کرده و در صورت نیاز با مشاوران دارای صلاحیت مشورت کنید.
