ریزش قیمت طلا؛ انس ۳٫۶ درصد ریخت، چرا سکه کمتر از طلای ۱۸ عیار ارزان شد؟

ریزش قیمت طلا در روز جمعه ۸ آبان (۳۰ اکتبر) از بازار جهانی شروع شد: انس طلا حدود ۳٫۶ درصد افت کرد و به ۳٬۸۷۵ دلار رسید. شنبه ۹ آبان طلای ۱۸ عیار در بازار تهران تقریبا به همان اندازه، یعنی ۳٫۷ درصد، ارزان شد؛ اما سکه امامی فقط ۲٫۶ درصد پایین آمد. چرا سکه کمتر از طلای ۱۸ عیار ریخت؟ جواب در یک فرمول ساده و یک کلمه است: حباب.

در این مطلب با عددهای همان روز حساب می‌کنیم قیمت منصفانه طلای ۱۸ عیار و سکه چقدر بود، چرا دلار این بار تقریبا کمکی نکرد و حباب سکه چطور بخشی از افت را جذب کرد.

ریزش قیمت طلا در بازار جهانی چقدر بود؟

انس طلا جمعه ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ روز را با ۳٬۸۷۵٫۶۵ دلار بست؛ روز قبل ۴٬۰۲۰٫۵۷ دلار بود. این یعنی افت ۳٫۶ درصدی در یک روز. سایت Kitco هم قیمت لحظه‌ای را حدود ۳٬۸۸۰ دلار نشان می‌داد. طبق گزارش Mining.com، طلا حالا حدود ۲۸ درصد زیر رکورد پایانی ۵٬۴۱۹٫۸۳ دلاری ۲۸ ژانویه است و اکتبر امسال بدترین ماه طلا از سال ۲۰۰۸ شده است.

برای فهم بهتر عوامل این حرکت‌ها، فهرست عوامل افزایش قیمت طلا را ببینید؛ همان عوامل وقتی برعکس شوند، طلا را پایین می‌کشند. نرخ بهره آمریکا یکی از مهم‌ترین آن‌هاست؛ بازارها این روزها احتمال افزایش نرخ بهره در جلسه دسامبر فدرال رزرو را بالا می‌بینند و طلا که سودی پرداخت نمی‌کند، در چنین فضایی جذابیت کمتری دارد. قدرت دلار جهانی هم مهم است که در شاخص دلار دیده می‌شود.

طلای ایران و سکه چقدر افت کردند؟

قیمت‌های داخلی را از سایت بن‌بست در ساعت ۱۶:۳۶ تا ۱۶:۴۱ روز شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ برداشته‌ایم. درصد تغییرها را خودمان از مبلغ‌ها حساب کرده‌ایم، چون بعضی سایت‌ها درصد را بر قیمت جدید تقسیم می‌کنند و عدد کمی بزرگ‌تر نشان می‌دهند.

بقیه سکه‌ها در همان ساعت در بن‌بست این قیمت‌ها را داشتند: سکه بهار آزادی ۲۴۹٬۷۵۰٬۰۰۰، نیم‌سکه ۱۳۸٬۷۳۰٬۰۰۰ و ربع‌سکه ۷۴٬۴۷۰٬۰۰۰ تومان. یک نکته درباره زمان: قیمت‌های داخلی در طول روز عوض می‌شوند؛ مثلا سایت tgju ساعت ۱۲:۱۶ همان روز طلای ۱۸ عیار را ۲۵٬۴۹۰٬۱۰۰ تومان و افت را ۲٫۹ درصد نشان می‌داد. برای قیمت لحظه‌ای صفحه قیمت طلا را ببینید.

فرمول قیمت طلای ۱۸ عیار چیست؟

قیمت منصفانه هر گرم طلای ۱۸ عیار از دو عدد ساخته می‌شود: انس جهانی و دلار آزاد. هر انس ۳۱٫۱۰۳۵ گرم است و طلای ۱۸ عیار ۷۵ درصد طلای خالص دارد.

قیمت منصفانه هر گرم ۱۸ عیار = انس × دلار ÷ ۳۱٫۱۰۳۵ × ۰٫۷۵

با عددهای روز قبل: ۴٬۰۲۰٫۵۷ × ۲۷۱٬۰۶۰ ÷ ۳۱٫۱۰۳۵ × ۰٫۷۵ تقریبا ۲۶٬۲۷۸٬۷۷۰ تومان می‌شود. با عددهای ۹ آبان: ۳٬۸۷۵٫۶۵ × ۲۷۲٬۰۱۰ ÷ ۳۱٫۱۰۳۵ × ۰٫۷۵ تقریبا ۲۵٬۴۲۰٬۳۴۰ تومان. یعنی قیمت منصفانه ۳٫۲۷ درصد پایین آمد.

حالا بازار را با فرمول مقایسه کنید. قیمت بازار ۳٫۶۹ درصد افت کرد؛ کمی بیشتر از قیمت منصفانه. نتیجه این است که حباب طلای ۱۸ عیار که روز قبل حدود منفی ۰٫۲ درصد بود، به حدود منفی ۰٫۶ درصد رسید. حباب منفی یعنی طلا در بازار کمی زیر ارزش ذاتی‌اش معامله می‌شد. روش کامل این محاسبه در صفحه حباب طلا آمده است.

چرا دلار این بار کمکی نکرد؟

در بازار ایران، بالا رفتن دلار معمولا بخشی از افت انس را جبران می‌کند. اگر انس ۳٫۶ درصد بریزد و دلار هم‌زمان ۳٫۶ درصد بالا برود، قیمت منصفانه طلای داخلی تقریبا ثابت می‌ماند. این بار دلار آزاد فقط ۰٫۳۵ درصد بالا رفت؛ پس تقریبا همه افت انس به طلای ۱۸ عیار منتقل شد. حساب سرانگشتی هم همین را می‌گوید: منفی ۳٫۶ درصد انس به‌علاوه مثبت ۰٫۳۵ درصد دلار، حدود منفی ۳٫۳ درصد.

چرا سکه امامی کمتر ارزان شد؟

سکه امامی ۸٫۱۳۳ گرم وزن دارد و عیار آن ۹۰۰ است. پس ارزش ذاتی آن هم از همان انس و دلار ساخته می‌شود:

ارزش ذاتی سکه امامی = انس × دلار ÷ ۳۱٫۱۰۳۵ × ۸٫۱۳۳ × ۰٫۹

با عددهای روز قبل، ارزش ذاتی سکه حدود ۲۵۶٫۵ میلیون تومان بود و با عددهای ۹ آبان حدود ۲۴۸٫۱ میلیون تومان؛ همان افت ۳٫۲۷ درصدی. اما قیمت بازار سکه فقط ۲٫۶۲ درصد پایین آمد. فاصله این دو عدد کجا رفت؟ به حباب اضافه شد. حباب سکه از حدود ۴٫۰ درصد به حدود ۴٫۷ درصد رسید.

حباب بزرگ‌تر یعنی چه؟

حباب سکه مبلغی است که خریدار بالاتر از ارزش طلای داخل سکه می‌پردازد. منشأ آن تقاضای پس‌انداز، انتظار گرانی دلار، هزینه ضرب و محدودیت عرضه است. وقتی انس می‌ریزد و خریداران سکه انتظار دارند قیمت دوباره برگردد، فروش‌شان را عقب می‌اندازند و قیمت سکه کندتر پایین می‌آید. نتیجه کوتاه‌مدت خوشایند است: دارنده سکه این بار کمتر ضرر دید. ولی همین حباب دو طرف دارد. اگر انتظارها عوض شود و حباب به عدد قبلی برگردد، سکه باید هم افت انس را بخورد و هم بادِ حبابش خالی شود.

یک مثال فرضی: اگر فردا انس و دلار ثابت بمانند و فقط حباب سکه از ۴٫۷ به ۴٫۰ درصد برگردد، قیمت سکه بدون هیچ خبر جهانی حدود ۰٫۷ درصد پایین می‌آید. این عدد کوچک است، اما در روزهای پرهیجان حباب سکه می‌تواند چند درصد جابه‌جا شود.

برای خانواده‌ای که طلا یا سکه دارد، این عددها یعنی چه؟

فرض کنید ۱۰ گرم طلای ۱۸ عیار دارید. با قیمت‌های بالا، ارزش آن از حدود ۲۶۲ میلیون به حدود ۲۵۲٫۶ میلیون تومان رسید؛ کمتر از ۱۰ میلیون تومان. برای یک سکه امامی، افت حدود ۷ میلیون تومان بود. این‌ها افت یک روز است و هیچ‌کدام پیش‌بینی روزهای بعد نیستند.

چند نکته عملی که از همین محاسبه بیرون می‌آید:

• قبل از تصمیم، حباب را حساب کنید. با انس و دلار روز، فرمول بالا را بزنید و ببینید قیمت بازار چقدر بالاتر یا پایین‌تر از ارزش ذاتی است.
• مقایسه سکه و طلای آب‌شده با یک معیار انجام شود. سکه همیشه کمی حباب دارد؛ حباب بالاتر از معمول ریسک بیشتری دارد.
• کارمزد و اجرت را فراموش نکنید. در طلای زینتی، اجرت ساخت و سود فروشنده هنگام فروش برنمی‌گردد و محاسبه حباب را به هم می‌ریزد.
• به یک روز تصمیم نگیرید. افت یک‌روزه در بازاری که از سقف ژانویه حدود ۲۸ درصد پایین آمده، تصویر کامل را نشان نمی‌دهد.

آیا ریزش ادامه دارد؟

هیچ‌کس با قطعیت نمی‌داند. چیزی که می‌دانیم این است که طلای داخلی به دو متغیر وابسته است و هرکدام مسیر جداگانه‌ای دارند: انس جهانی به نرخ بهره و دلار جهانی واکنش نشان می‌دهد، و دلار آزاد به اخبار داخلی، تورم و انتظارات. سناریوهای میان‌مدت را در پیش بینی قیمت طلا بررسی کرده‌ایم. برای دنبال کردن روزانه، نمودار انس طلا و دلار را کنار هم ببینید تا بفهمید کدام‌یک قیمت داخلی را جابه‌جا می‌کند.

در بایتیکل می‌توانید نمودار انس طلا را با ابزارهای تحلیل تکنیکال ببینید، سطح‌های مهم را رسم کنید و برای عبور قیمت از یک سطح هشدار بگذارید. بایتیکل نرم‌افزار تحلیل است و خرید و فروش طلا یا ارز انجام نمی‌دهد.

نمودار انس طلا را در بایتیکل ببین

جمع‌بندی

ریزش قیمت طلا در ۳۰ اکتبر از انس شروع شد و چون دلار آزاد تقریبا ثابت ماند، طلای ۱۸ عیار هم تقریبا به همان اندازه افت کرد. سکه امامی کمتر افت کرد، چون حبابش از حدود ۴ به ۴٫۷ درصد رسید. این حباب در کوتاه‌مدت مثل ضربه‌گیر عمل کرد، اما اگر به سطح قبلی برگردد، خودش منبع افت تازه می‌شود. با فرمول ساده‌ای که در این مطلب دیدید، هر روز می‌توانید ارزش منصفانه طلا و سکه را خودتان حساب کنید.

سؤالات متداول

منابع

• قیمت پایانی انس طلا ۳۰ اکتبر: Ausecure و Kitco
• رکورد و عملکرد ماهانه طلا: Mining.com
• قیمت دلار، طلای ۱۸ عیار و سکه ۹ آبان ۱۴۰۵: بن‌بست و tgju
• محاسبه ارزش منصفانه و حباب: محاسبه بایتیکل با فرمول‌های این مطلب

این مطلب آموزشی است و توصیه به خرید، فروش یا نگهداری هیچ دارایی‌ای نیست.