اردر بوک چیست و چطور خوانده شود؟ عمق بازار و اسپرد

اردر بوک یا دفتر سفارش، فهرست زنده سفارشهای خرید و فروش معلق یک دارایی است که نشان میدهد در هر سطح قیمت چه حجمی برای خرید یا فروش ثبت شده است. اردر بوک دو بخش دارد: سمت خرید (Bid) با بالاترین قیمت پیشنهادی خریداران و سمت فروش (Ask) با پایینترین قیمت پیشنهادی فروشندگان. فاصله بین بهترین خرید و بهترین فروش، اسپرد نام دارد و حجم سفارشها در سطوح مختلف، عمق بازار را نشان میدهد.
در این مطلب ساختار اردر بوک، روش خواندن آن، مفهوم عمق بازار، نمودار عمق، مثال عددی محاسبه قیمت اجرا، دیوارهای سفارش، محدودیتها و دستکاریهای رایج را بررسی میکنیم.
نکات کلیدی این مقاله
- اردر بوک سفارشهای لیمیت معلق خرید و فروش را بر اساس قیمت مرتب میکند.
- Bid سمت خرید و Ask سمت فروش است؛ اسپرد فاصله بهترین Bid و بهترین Ask است.
- سفارش بازار از اردر بوک نقدینگی برمیدارد و سفارش لیمیت به آن نقدینگی اضافه میکند.
- عمق بازار نشان میدهد یک سفارش بزرگ چقدر قیمت را جابهجا میکند.
- سفارشهای بزرگ ممکن است لغو شوند؛ اردر بوک تصویری لحظهای و قابل تغییر است.
فهرست مطالب
- اردر بوک چیست؟
- ساختار اردر بوک
- روش خواندن اردر بوک
- سفارش بازار و سفارش لیمیت در اردر بوک
- عمق بازار و اثر قیمتی
- مثال عددی خواندن اردر بوک (فرضی)
- نمودار عمق بازار
- دیوار خرید و دیوار فروش
- دستکاری اردر بوک
- محدودیتهای اردر بوک
- اردر بوک برای چه سبکهایی مفیدتر است؟
- مقایسه اردر بوک با ابزارهای حجمی
- عدم تعادل اردر بوک
- اشتباهات رایج در خواندن اردر بوک
- اردر بوک در بایتیکل
- جمعبندی
- سؤالات متداول
اردر بوک چیست؟
اردر بوک (Order Book) در هر بازار مبتنی بر سفارش، مانند صرافیهای متمرکز رمزارز و بورسها، وجود دارد. وقتی معاملهگری سفارش لیمیت ثبت میکند و آن سفارش فورا اجرا نمیشود، در اردر بوک قرار میگیرد و منتظر طرف مقابل میماند. موتور تطبیق سفارشهای بازار، سفارشهای جدید را با سفارشهای موجود در اردر بوک جفت میکند.
در بورس تهران، بخشی از اردر بوک با عنوان جدول سفارشها یا عرضه و تقاضا نمایش داده میشود و صف خرید و صف فروش حالتهای خاص آن هستند. در صرافیهای رمزارز، اردر بوک معمولا با رنگ سبز برای خرید و قرمز برای فروش نمایش داده میشود.
ساختار اردر بوک
| بخش | معنی | ترتیب |
|---|---|---|
| Bid یا سمت خرید | سفارشهای خرید معلق | از بالاترین قیمت به پایین |
| Ask یا سمت فروش | سفارشهای فروش معلق | از پایینترین قیمت به بالا |
| بهترین Bid | بالاترین قیمتی که خریداری حاضر به پرداخت است | بالای سمت خرید |
| بهترین Ask | پایینترین قیمتی که فروشندهای حاضر به فروش است | بالای سمت فروش |
| اسپرد | بهترین Ask منهای بهترین Bid | نزدیک قیمت آخر |
| حجم در هر سطح | مجموع سفارشها در آن قیمت | کنار هر قیمت |
بسیاری از پلتفرمها ستون حجم تجمعی هم نشان میدهند: مجموع حجم از بهترین قیمت تا آن سطح. این ستون برای تخمین اثر یک سفارش بزرگ مفید است.

روش خواندن اردر بوک
- بهترین قیمتها را ببینید: بهترین Bid و Ask قیمت فعلی بازار را تعریف میکنند.
- اسپرد را بسنجید: اسپرد کم نشانه نقدشوندگی بالاتر است.
- عمق دو طرف را مقایسه کنید: حجم تجمعی خرید و فروش را در چند سطح نزدیک بررسی کنید.
- سفارشهای بزرگ را علامت بزنید: سطوحی که حجم بسیار بیشتر از اطراف دارند.
- تغییرات را دنبال کنید: اضافه یا حذف شدن سفارشها در چند دقیقه، از یک تصویر ثابت مهمتر است.
- با معاملات انجام شده مقایسه کنید: فهرست معاملات اخیر نشان میدهد سفارشهای بازار در کدام سمت فعالترند.
سفارش بازار و سفارش لیمیت در اردر بوک
سفارش لیمیت که فورا اجرا نشود، به اردر بوک اضافه میشود؛ به این نوع معاملهگر سازنده بازار یا میکر (Maker) گفته میشود. سفارش بازار یا سفارش لیمیتی که فورا با سفارش موجود جفت شود، از اردر بوک نقدینگی برمیدارد؛ به این معاملهگر گیرنده یا تیکر (Taker) گفته میشود. در بسیاری از صرافیها کارمزد میکر و تیکر متفاوت است و نرخ آن به قوانین هر صرافی بستگی دارد.
عمق بازار و اثر قیمتی
عمق بازار (Market Depth) یعنی حجم سفارشهای موجود در سطوح مختلف قیمت. هرچه عمق بیشتر باشد، یک سفارش بازار بزرگ قیمت را کمتر جابهجا میکند. وقتی سفارش بازار بزرگتر از حجم بهترین سطح باشد، بقیه آن در سطوح بعدی اجرا میشود و میانگین قیمت اجرا بدتر از بهترین قیمت میشود. این همان اسلیپیج است.
مثال عددی خواندن اردر بوک (فرضی)
فرض کنید اردر بوک یک دارایی به این شکل است:
| سمت | قیمت | حجم |
|---|---|---|
| فروش | ۱۰۰٫۴ | ۸ واحد |
| فروش | ۱۰۰٫۲ | ۵ واحد |
| فروش | ۱۰۰٫۱ | ۲ واحد |
| خرید | ۱۰۰٫۰ | ۳ واحد |
| خرید | ۹۹٫۸ | ۶ واحد |
| خرید | ۹۹٫۵ | ۱۰ واحد |
بهترین Ask برابر ۱۰۰٫۱ و بهترین Bid برابر ۱۰۰٫۰ است؛ پس اسپرد ۰٫۱ است.
اگر سفارش خرید بازار برای ۱۰ واحد ثبت کنید:
- ۲ واحد در ۱۰۰٫۱ اجرا میشود: ۲۰۰٫۲
- ۵ واحد در ۱۰۰٫۲ اجرا میشود: ۵۰۱٫۰
- ۳ واحد در ۱۰۰٫۴ اجرا میشود: ۳۰۱٫۲
جمع پرداخت ۱۰۰۲٫۴ و میانگین قیمت اجرا ۱۰۰٫۲۴ است؛ یعنی ۰٫۱۴ بالاتر از بهترین Ask. پس از این خرید، بهترین Ask به ۱۰۰٫۴ با ۵ واحد باقیمانده میرسد و اسپرد به ۰٫۴ افزایش مییابد. اگر به جای سفارش بازار، سفارش لیمیت خرید در ۱۰۰٫۱ ثبت میکردید، فقط ۲ واحد فورا اجرا میشد و ۸ واحد باقیمانده به سمت خرید اردر بوک اضافه میشد. این اعداد فرضیاند.
نمودار عمق بازار
نمودار عمق (Depth Chart) همان اطلاعات اردر بوک را به شکل تصویری نشان میدهد. محور افقی قیمت و محور عمودی حجم تجمعی است. سمت خرید معمولا سبز و در سمت چپ و سمت فروش قرمز و در سمت راست رسم میشود. شیب تند در یک سمت یعنی حجم زیاد در سطوح نزدیک و دیوار سفارش. شیب ملایم یعنی نقدینگی کمتر و احتمال حرکت سریعتر قیمت در صورت ورود سفارشهای بازار.

دیوار خرید و دیوار فروش
دیوار سفارش (Order Wall) به حجم بسیار بزرگ در یک سطح قیمت گفته میشود. دیوار خرید ممکن است به عنوان حمایت کوتاهمدت و دیوار فروش به عنوان مقاومت کوتاهمدت دیده شود. با این حال، دیوارها قطعی نیستند:
- سفارش ممکن است پیش از رسیدن قیمت لغو شود.
- سفارش ممکن است با چند معامله بزرگ به سرعت مصرف شود.
- دیوار ممکن است برای ایجاد برداشت خاص در دیگران ثبت شده باشد.
برخی معاملهگران دیوارهای اردر بوک را با حمایت و مقاومت روی نمودار مقایسه میکنند. همپوشانی این دو ممکن است اهمیت سطح را بیشتر کند، اما تضمینی وجود ندارد.
دستکاری اردر بوک
اسپوفینگ
اسپوفینگ (Spoofing) یعنی ثبت سفارشهای بزرگ بدون قصد اجرا، برای ایجاد تصور نادرست از عرضه یا تقاضا، و لغو آنها پیش از رسیدن قیمت. این کار در بسیاری از بازارهای تحت نظارت غیرقانونی است؛ برای نمونه در آمریکا، قانون داد فرانک در سال ۲۰۱۰ اسپوفینگ را صراحتا ممنوع کرد. در بازارهایی که نظارت کمتری دارند، احتمال وجود آن بیشتر است.
لایهگذاری
لایهگذاری (Layering) شکل مشابهی است که در آن چند سفارش در سطوح مختلف برای ایجاد عمق ساختگی ثبت میشود.
نشانههای احتمالی
- سفارش بزرگی که مدام نزدیک قیمت جابهجا میشود.
- دیواری که درست پیش از رسیدن قیمت ناپدید میشود.
- تغییر شدید عمق بدون معامله واقعی.
هیچیک از این نشانهها به تنهایی اثبات دستکاری نیست.
محدودیتهای اردر بوک
- لحظهای بودن: اردر بوک فقط وضعیت همین لحظه را نشان میدهد و در کسری از ثانیه تغییر میکند.
- سفارشهای پنهان: برخی بازارها سفارشهای پنهان یا آیسبرگ دارند که فقط بخشی از حجم آنها نمایش داده میشود.
- پراکندگی بازار: در رمزارز و فارکس، نقدینگی بین صرافیها یا کارگزاران مختلف پخش شده است و اردر بوک یک صرافی تصویر کل بازار نیست.
- نمایش محدود: برخی پلتفرمها فقط چند سطح نزدیک را نمایش میدهند.
- فارکس خرد: در بسیاری از کارگزاران فارکس، اردر بوک متمرکزی برای مشتری خرد نمایش داده نمیشود.
اردر بوک برای چه سبکهایی مفیدتر است؟
اردر بوک بیشتر برای سبکهای کوتاهمدت مانند اسکالپ و معامله در تایم فریمهای پایین کاربرد دارد، چون عمق و اسپرد لحظهای مستقیما بر قیمت اجرا اثر میگذارد. برای معاملهگران میانمدت و بلندمدت، اردر بوک بیشتر ابزاری برای انتخاب نوع سفارش و بررسی نقدشوندگی پیش از ورود یا خروج حجم بزرگ است. ابزارهایی مانند ولوم پروفایل نشان میدهند در گذشته کجا معامله شده است، در حالی که اردر بوک نشان میدهد اکنون کجا سفارش ثبت شده است.
مقایسه اردر بوک با ابزارهای حجمی
| ابزار | چه چیزی را نشان میدهد | زمان |
|---|---|---|
| اردر بوک | سفارشهای معلق ثبت شده | لحظه فعلی |
| حجم معاملات | مقدار معامله شده در هر کندل | گذشته |
| ولوم پروفایل | حجم معامله شده در هر سطح قیمت | گذشته |
| فهرست معاملات اخیر | معاملات تکتک با جهت تیکر | گذشته نزدیک |
عدم تعادل اردر بوک
برخی معاملهگران نسبت حجم تجمعی خرید به فروش را در چند سطح نزدیک قیمت محاسبه میکنند. برای نمونه، اگر در پنج سطح نزدیک، مجموع سفارشهای خرید ۳۰۰ واحد و فروش ۱۵۰ واحد باشد، نسبت ۲ به ۱ به نفع خرید است. این عدد فرضی است و فقط تصویر همان لحظه را نشان میدهد. عدم تعادل اردر بوک به تنهایی جهت قیمت را تعیین نمیکند، چون سفارشهای معلق قابل لغو هستند و آنچه قیمت را جابهجا میکند، سفارشهای بازار اجرا شده است. به همین دلیل، این نسبت معمولا همراه با فهرست معاملات اخیر و رفتار قیمت بررسی میشود.
اشتباهات رایج در خواندن اردر بوک
- قطعی دانستن دیوارها: سفارش ثبت شده ممکن است لغو شود.
- قضاوت با یک تصویر ثابت: تغییرات در طول زمان مهمتر از یک لحظه است.
- نادیده گرفتن اسپرد: در دارایی کمنقدشونده، اسپرد بالا هزینه پنهان بزرگی است.
- سفارش بازار بزرگ در بازار کمعمق: میانگین قیمت اجرا ممکن است فاصله زیادی از قیمت آخر داشته باشد.
- تعمیم یک صرافی به کل بازار: اردر بوک هر صرافی فقط بخشی از نقدینگی را نشان میدهد.
اردر بوک در بایتیکل
نمایش اردر بوک یا نمودار عمق بازار در اطلاعات موجود بایتیکل ذکر نشده است. در بایتیکل میتوانید نمودار قیمت را تحلیل کنید، ستون حجم را در واچ لیست ببینید و برای عبور قیمت از سطوح مهم «هشدار» تنظیم کنید. اتصال به صرافی در بایتیکل با عنوان «بهزودی» معرفی شده و بایتیکل در حال حاضر سفارشی ثبت نمیکند؛ اردر بوک را باید در صرافی یا کارگزار خود بررسی کنید.
نمودار قیمت را در بایتیکل تحلیل کن
جمعبندی
اردر بوک فهرست سفارشهای خرید و فروش معلق در هر سطح قیمت است. با خواندن بهترین Bid و Ask، اسپرد و عمق بازار میتوانید هزینه اجرای سفارش و نقدشوندگی را تخمین بزنید. دیوارهای سفارش و تغییرات عمق اطلاعات کوتاهمدت مفیدی میدهند، اما سفارشها قابل لغو هستند، دستکاریهایی مانند اسپوفینگ وجود دارد و اردر بوک هر صرافی فقط بخشی از بازار را نشان میدهد. نقدینگی کلی بازار را در مطلب لیکوئیدیتی بیشتر بررسی کردهایم.
سؤالات متداول
اردر بوک چیست؟
فهرست زنده سفارشهای خرید و فروش معلق یک دارایی در سطوح مختلف قیمت.
Bid و Ask در اردر بوک یعنی چه؟
Bid قیمت پیشنهادی خریداران و Ask قیمت پیشنهادی فروشندگان است.
اسپرد در اردر بوک چگونه محاسبه میشود؟
بهترین Ask منهای بهترین Bid.
دیوار خرید در اردر بوک یعنی چه؟
حجم بسیار بزرگ خرید در یک سطح قیمت که ممکن است حمایت کوتاهمدت باشد، اما قابل لغو است.
اسپوفینگ چیست؟
ثبت سفارش بزرگ بدون قصد اجرا برای فریب دیگران؛ در بسیاری از بازارهای تحت نظارت غیرقانونی است.
آیا اردر بوک یک صرافی نشاندهنده کل بازار است؟
خیر؛ نقدینگی بین صرافیها پخش است و هر اردر بوک فقط بخشی از آن را نشان میدهد.
این مطلب آموزشی است و توصیه به خرید، فروش یا نگهداری هیچ داراییای نیست.
سلب مسئولیت و شفافیت در بایتیکل
تمامی مطالب منتشر شده در بلاگ آموزشی بایتیکل، اعم از تحلیلهای بازار، بررسی پروژهها، اخبار و معرفی پتانسیلهای دنیای کریپتوکارنسی، صرفاً با رویکرد آموزشی و اطلاعرسانی تهیه شدهاند. تیم تحریریه بایتیکل تأکید میکند که این محتواها به هیچ عنوان «توصیه مستقیم خرید و فروش» یا «سیگنال سرمایهگذاری» محسوب نمیشوند.
با توجه به نوسانات شدید و ریسکهای ذاتی بازارهای مالی، مسئولیت نهایی هرگونه تصمیمگیری اقتصادی، سود یا ضرر احتمالی، بهطور کامل بر عهده شخص کاربر است. ما اکیداً توصیه میکنیم پیش از هرگونه مشارکت مالی، تحقیقات شخصی خود را (DYOR) تکمیل کرده و در صورت نیاز با مشاوران دارای صلاحیت مشورت کنید.





