انواع سفارش؛ سفارش لیمیت، مارکت، استاپ و OCO
سفارش لیمیت (Limit Order) سفارشی است که در آن معامله‌گر قیمت مشخصی تعیین می‌کند و سفارش فقط در همان قیمت یا قیمت بهتر اجرا می‌شود؛ برخلاف سفارش مارکت که فورا با بهترین قیمت موجود اجرا می‌شود اما قیمت نهایی آن تضمین‌شده نیست. شناخت سفارش لیمیت، مارکت، استاپ و انواع ترکیبی آن‌ها پایه اجرای درست هر برنامه معاملاتی است و انتخاب نادرست نوع سفارش می‌تواند هزینه، لغزش قیمت یا از دست رفتن معامله را به دنبال داشته باشد.
در این مطلب انواع سفارش در صرافی‌ها و کارگزاری‌ها، تفاوت میکر و تیکر، گزینه‌های مدت اعتبار سفارش و نکات رایج در انتخاب نوع سفارش را بررسی می‌کنیم. نام و جزئیات دقیق هر نوع سفارش در پلتفرم‌های مختلف ممکن است متفاوت باشد و همیشه باید راهنمای همان پلتفرم را بررسی کرد.
نکات کلیدی این مقاله
- سفارش مارکت سریع اجرا می‌شود اما قیمت آن تضمین‌شده نیست.
- سفارش لیمیت قیمت را تضمین می‌کند اما اجرای آن تضمین‌شده نیست.
- سفارش استاپ تا رسیدن قیمت به سطح فعال‌سازی غیرفعال می‌ماند.
- استاپ مارکت اجرای تقریبا حتمی دارد و استاپ لیمیت ممکن است اجرا نشود.
- سفارش‌های میکر و تیکر در بسیاری از صرافی‌ها کارمزد متفاوتی دارند.
فهرست مطالب
سفارش چیست و چرا نوع آن مهم است؟
سفارش دستوری است که معامله‌گر به صرافی یا کارگزار می‌دهد تا دارایی را بخرد یا بفروشد. هر سفارش دو پرسش اصلی را پاسخ می‌دهد: در چه قیمتی و در چه شرایطی اجرا شود. نوع سفارش تعیین می‌کند بین سرعت اجرا و کنترل قیمت کدام اولویت دارد.
سفارش‌ها در دفتر سفارش‌ها یا اردر بوک صرافی ثبت می‌شوند. سفارش‌های خرید در سمت تقاضا و سفارش‌های فروش در سمت عرضه قرار می‌گیرند و هر وقت قیمت یک خرید و یک فروش با هم تطبیق کند، معامله انجام می‌شود.
سفارش مارکت
سفارش مارکت (Market Order) دستور خرید یا فروش فوری با بهترین قیمت موجود است. وقتی سفارش خرید مارکت ثبت می‌کنید، سفارش با ارزان‌ترین سفارش‌های فروش موجود در دفتر سفارش‌ها تطبیق داده می‌شود.
- مزیت: اجرای سریع و تقریبا حتمی در بازارهای پرعمق.
- عیب: قیمت نهایی تضمین‌شده نیست. اگر عمق بازار کم باشد یا حجم سفارش زیاد، سفارش ممکن است چند سطح قیمتی را مصرف کند و با قیمت میانگین بدتری اجرا شود. این اختلاف را لغزش قیمت می‌نامند.
مثال فرضی سفارش مارکت
فرض کنید در دفتر سفارش‌ها، ۲ واحد با قیمت ۱۰۰ و ۳ واحد با قیمت ۱۰۱ برای فروش وجود دارد. اگر سفارش خرید مارکت ۵ واحدی ثبت کنید، ۲ واحد با ۱۰۰ و ۳ واحد با ۱۰۱ خریده می‌شود. قیمت میانگین برابر ۵۰۵ تقسیم بر ۵، یعنی ۱۰۰٫۶ است، نه ۱۰۰.
سفارش لیمیت
سفارش لیمیت (Limit Order) دستوری با قیمت مشخص است. سفارش خرید لیمیت فقط در قیمت تعیین‌شده یا پایین‌تر و سفارش فروش لیمیت فقط در قیمت تعیین‌شده یا بالاتر اجرا می‌شود.
- مزیت: کنترل کامل بر قیمت و نبود لغزش منفی.
- عیب: اجرا تضمین‌شده نیست. اگر قیمت به سطح سفارش نرسد یا فقط لمس کند و حجم کافی در آن سطح معامله نشود، سفارش ممکن است اجرا نشود یا بخشی از آن اجرا شود.
کاربردهای رایج سفارش لیمیت
- خرید در سطح حمایت پیش از رسیدن قیمت به آن.
- فروش در هدف قیمتی از پیش تعیین‌شده.
- معامله در بازارهای کم‌عمق که سفارش مارکت لغزش زیادی دارد.
- کاهش کارمزد در صرافی‌هایی که برای سفارش‌های میکر کارمزد کمتری می‌گیرند.
اجرای بخشی
سفارش لیمیت ممکن است فقط بخشی از حجم خود را اجرا کند. مثلا اگر سفارش خرید ۱۰ واحدی در قیمت ۹۸ ثبت کرده باشید و فقط ۴ واحد فروش در این قیمت وجود داشته باشد، ۴ واحد اجرا می‌شود و ۶ واحد باقی‌مانده در دفتر سفارش‌ها منتظر می‌ماند.
سفارش‌های استاپ
سفارش استاپ تا زمانی که قیمت به سطح فعال‌سازی یا قیمت استاپ نرسیده، غیرفعال است. این نوع سفارش بیشتر برای حد ضرر و همچنین ورود در شکست سطوح استفاده می‌شود.
استاپ مارکت
در استاپ مارکت، وقتی قیمت به سطح استاپ می‌رسد، یک سفارش مارکت ارسال می‌شود. اجرا تقریبا حتمی است، اما قیمت اجرا ممکن است به ویژه در حرکات سریع یا گپ‌ها بدتر از سطح استاپ باشد.
استاپ لیمیت
در استاپ لیمیت، دو قیمت تعیین می‌شود: قیمت استاپ برای فعال‌سازی و قیمت لیمیت برای اجرا. وقتی قیمت به سطح استاپ می‌رسد، یک سفارش لیمیت در قیمت لیمیت ثبت می‌شود. این روش کنترل قیمت بیشتری دارد، اما اگر قیمت سریع از سطح لیمیت عبور کند، سفارش ممکن است اجرا نشود و موقعیت بدون حفاظت باقی بماند.
| نوع سفارش | تضمین قیمت | تضمین اجرا | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| مارکت | ندارد | تقریبا دارد | ورود یا خروج فوری |
| لیمیت | دارد | ندارد | ورود در سطح مشخص، هدف |
| استاپ مارکت | ندارد | تقریبا پس از فعال‌سازی | حد ضرر |
| استاپ لیمیت | دارد | ندارد | حد ضرر یا ورود با کنترل قیمت |
مثال فرضی استاپ لیمیت
فرض کنید موقعیت خرید در ۱۰۰ دارید و استاپ لیمیت فروش با قیمت استاپ ۹۵ و قیمت لیمیت ۹۴٫۵ ثبت کرده‌اید. اگر قیمت به ۹۵ برسد، سفارش فروش لیمیت در ۹۴٫۵ فعال می‌شود. اگر قیمت در یک حرکت سریع مستقیما به ۹۳ برسد، سفارش در ۹۴٫۵ اجرا نمی‌شود و ضرر ادامه پیدا می‌کند. به همین دلیل، بسیاری از معامله‌گران برای حد ضرر استاپ مارکت را ترجیح می‌دهند.
سفارش‌های پیشرفته
سفارش OCO
OCO مخفف One Cancels the Other است: دو سفارش هم‌زمان ثبت می‌شوند و با اجرای یکی، دیگری لغو می‌شود. کاربرد رایج آن ثبت هم‌زمان حد سود و حد ضرر برای یک موقعیت است.
تریلینگ استاپ
تریلینگ استاپ یک سفارش استاپ متحرک است که با حرکت قیمت به نفع معامله، با فاصله ثابت یا درصدی دنبال آن حرکت می‌کند، اما با برگشت قیمت جابه‌جا نمی‌شود. این سفارش برای حفظ بخشی از سود در روندها کاربرد دارد.
مثال فرضی: خرید در ۱۰۰ با تریلینگ استاپ ۵ درصدی. اگر قیمت به ۱۲۰ برسد، استاپ به ۱۱۴ می‌رسد. اگر قیمت سپس به ۱۱۴ برگردد، سفارش فعال می‌شود.
Post Only و Reduce Only
- Post Only: سفارش لیمیتی که فقط در صورتی ثبت می‌شود که فورا اجرا نشود و به دفتر سفارش‌ها اضافه شود؛ برای اطمینان از میکر بودن سفارش.
- Reduce Only: در بازار آتی، سفارشی که فقط می‌تواند موقعیت باز را کاهش دهد و موقعیت جدید در جهت مخالف باز نمی‌کند. این گزینه در قرارداد دائمی و دیگر قراردادهای آتی رایج است.
گزینه‌های مدت اعتبار سفارش
| گزینه | نام کامل | رفتار |
|---|---|---|
| GTC | Good Till Cancelled | تا لغو دستی فعال می‌ماند |
| IOC | Immediate Or Cancel | هر مقدار قابل اجرا فورا اجرا و بقیه لغو می‌شود |
| FOK | Fill Or Kill | یا کل سفارش فورا اجرا می‌شود یا کل آن لغو می‌شود |
| DAY | Day Order | تا پایان روز معاملاتی فعال است |
پشتیبانی از هر کدام از این گزینه‌ها به پلتفرم بستگی دارد.
میکر و تیکر چیست؟
سفارشی که به دفتر سفارش‌ها اضافه می‌شود و نقدینگی ایجاد می‌کند، میکر (Maker) نام دارد. سفارشی که با سفارش‌های موجود تطبیق داده می‌شود و نقدینگی برمی‌دارد، تیکر (Taker) است. سفارش مارکت همیشه تیکر است و سفارش لیمیت معمولا میکر است، مگر اینکه قیمت آن طوری تعیین شود که فورا با سفارش‌های موجود تطبیق یابد.
در بسیاری از صرافی‌ها کارمزد میکر کمتر از تیکر است. میزان دقیق کارمزدها در هر صرافی متفاوت است و باید از جدول کارمزد رسمی همان صرافی بررسی شود. برای معامله‌گرانی که معاملات زیادی انجام می‌دهند، مانند سبک اسکالپ، این تفاوت کارمزد می‌تواند در نتیجه نهایی اثر قابل توجهی داشته باشد.
انتخاب نوع سفارش در موقعیت‌های مختلف
| موقعیت | نوع سفارش پیشنهادی رایج | دلیل |
|---|---|---|
| ورود در سطح از پیش تعیین‌شده | لیمیت | کنترل قیمت |
| خروج اضطراری | مارکت | سرعت اجرا |
| حد ضرر | استاپ مارکت | اطمینان بیشتر از اجرا |
| ورود در شکست سطح | استاپ مارکت یا استاپ لیمیت | ورود پس از تایید حرکت |
| حد سود و حد ضرر هم‌زمان | OCO | لغو خودکار سفارش دیگر |
| حفظ سود در روند | تریلینگ استاپ | حرکت استاپ با قیمت |
این جدول کلی است و انتخاب نهایی به سبک معاملاتی، نقدینگی بازار و قابلیت‌های پلتفرم بستگی دارد. تعیین اندازه موقعیت و ریسک هر سفارش هم بخشی از مدیریت سرمایه در ترید است.
اشتباهات رایج در ثبت سفارش
- سفارش مارکت در بازار کم‌عمق: ممکن است با قیمت بسیار بدتر از انتظار اجرا شود.
- اشتباه در جهت سفارش استاپ: ثبت استاپ خرید به جای استاپ فروش یا برعکس.
- فاصله کم بین قیمت استاپ و لیمیت: در حرکات سریع، سفارش اجرا نمی‌شود.
- فراموش کردن سفارش‌های باز: سفارش GTC قدیمی ممکن است ماه‌ها بعد ناخواسته اجرا شود.
- نادیده گرفتن اجرای بخشی: فرض اینکه کل سفارش لیمیت اجرا شده، در حالی که فقط بخشی از آن اجرا شده است.
- اشتباه در واحد یا اعشار: وارد کردن مقدار یا قیمت با یک صفر بیشتر یا کمتر.
تفاوت سفارش‌ها در بازارهای مختلف
در بازار معاملات اسپات و فیوچرز ارز دیجیتال، بیشتر صرافی‌ها انواع مارکت، لیمیت و استاپ را ارائه می‌دهند و در بخش آتی گزینه‌هایی مانند Reduce Only هم وجود دارد. در بورس تهران، سفارش‌ها در چارچوب دامنه نوسان مجاز روزانه ثبت می‌شوند و شرایط صف خرید و فروش بر اجرا اثر دارد؛ جزئیات انواع سفارش در سامانه‌های معاملاتی کارگزاری‌ها را باید از راهنمای همان کارگزاری بررسی کرد. در فارکس، کارگزاران معمولا سفارش‌های مارکت، لیمیت و استاپ را با نام‌هایی مانند Buy Limit و Sell Stop ارائه می‌دهند.
برنامه‌ریزی سطوح سفارش در بایتیکل
می‌توانید سطوح ورود، حد ضرر و هدف را روی چارت بایتیکل برنامه‌ریزی کنید: با ابزار «Long position» سطوح را رسم کنید، با Measure فاصله‌ها را اندازه بگیرید و برای رسیدن قیمت به سطح مورد نظر هشدار قیمت با شرط «عبور به بالا» یا «عبور به پایین» تنظیم کنید. اگر حساب صرافی خود را به بایتیکل متصل کنید، می‌توانید معاملاتتان را هم از همین‌جا مدیریت کنید.
سطوح سفارش را روی چارت بایتیکل برنامه‌ریزی کن
جمع‌بندی
سفارش لیمیت قیمت را تضمین می‌کند اما اجرا را نه، و سفارش مارکت اجرا را تقریبا تضمین می‌کند اما قیمت را نه. سفارش‌های استاپ برای حد ضرر و ورود در شکست کاربرد دارند و انواع پیشرفته مانند OCO، تریلینگ استاپ، Post Only و Reduce Only کنترل بیشتری فراهم می‌کنند. انتخاب درست نوع سفارش به سبک معاملاتی، عمق بازار، کارمزد میکر و تیکر و قابلیت‌های پلتفرم بستگی دارد و همیشه باید جزئیات را از راهنمای رسمی همان پلتفرم بررسی کرد.
سؤالات متداول
سفارش لیمیت چیست؟
سفارشی با قیمت مشخص که فقط در همان قیمت یا قیمت بهتر اجرا می‌شود، اما اجرای آن تضمین‌شده نیست.
تفاوت سفارش مارکت و لیمیت چیست؟
مارکت فورا با بهترین قیمت موجود اجرا می‌شود و قیمت تضمین‌شده ندارد؛ لیمیت قیمت را کنترل می‌کند اما ممکن است اجرا نشود.
استاپ لیمیت بهتر است یا استاپ مارکت؟
استاپ لیمیت کنترل قیمت دارد اما ممکن است اجرا نشود؛ استاپ مارکت اجرای مطمئن‌تری دارد اما ممکن است با قیمت بدتر اجرا شود.
سفارش OCO چیست؟
دو سفارش هم‌زمان که با اجرای یکی، دیگری خودکار لغو می‌شود؛ مثلا حد سود و حد ضرر.
میکر و تیکر چه تفاوتی دارند؟
میکر به دفتر سفارش‌ها نقدینگی اضافه می‌کند و تیکر نقدینگی برمی‌دارد؛ در بسیاری از صرافی‌ها کارمزد آن‌ها متفاوت است.
آیا بایتیکل سفارش ثبت می‌کند؟
با اتصال حساب صرافی به بایتیکل می‌توانید معاملات را از همین‌جا مدیریت کنید؛ سطوح ورود، حد ضرر و هدف را هم می‌توانید پیش از آن روی چارت برنامه‌ریزی کنید.
این مطلب آموزشی است و توصیه به خرید، فروش یا نگهداری هیچ دارایی‌ای نیست.
سلب مسئولیت و شفافیت در بایتیکل
تمامی مطالب منتشر شده در بلاگ آموزشی بایتیکل، اعم از تحلیل‌های بازار، بررسی پروژه‌ها، اخبار و معرفی پتانسیل‌های دنیای کریپتوکارنسی، صرفاً با رویکرد آموزشی و اطلاع‌رسانی تهیه شده‌اند. تیم تحریریه بایتیکل تأکید می‌کند که این محتواها به هیچ عنوان «توصیه مستقیم خرید و فروش» یا «سیگنال سرمایه‌گذاری» محسوب نمی‌شوند.
با توجه به نوسانات شدید و ریسک‌های ذاتی بازارهای مالی، مسئولیت نهایی هرگونه تصمیم‌گیری اقتصادی، سود یا ضرر احتمالی، به‌طور کامل بر عهده شخص کاربر است. ما اکیداً توصیه می‌کنیم پیش از هرگونه مشارکت مالی، تحقیقات شخصی خود را (DYOR) تکمیل کرده و در صورت نیاز با مشاوران دارای صلاحیت مشورت کنید.
