ترامپ نمیخواهد نرخ بهره افزایش پیدا کند اما آیا زورش به فدرال رزرو میرسد؟

تنش‌های سنتی میان سیاست‌مداران مستقر در واشنگتن و سیاست‌گذاران پولی وال‌استریت وارد مرحله حساسی شده است. در حالی که دونالد ترامپ برای تضمین رونق کوتاه‌مدت، تقویت تولید داخلی و جلوگیری از انقباض نقدینگی خواهان متوقف شدن یا کاهش نرخ بهره فدرال رزرو است، نهاد تصمیم‌گیرنده پولی ایالات متحده نشانه‌های دیگری به بازار مخابره می‌کند.

انتشار آمار خیره‌کننده بازار کار و تثبیت ارقام داغ اشتغال، انتظارات معامله‌گران را در آستانه نشست کمیته بازار باز فدرال (FOMC) در نیمه سپتامبر دستخوش دگرگونی کرده است؛ به‌طوری‌که بازارها شانس قابل‌توجهی برای تداوم رویکرد شاهینی (Hawkish) و افزایش مجدد نرخ بهره متصور هستند. این دوگانگی پرسشی کلیدی را پیش روی تحلیل‌گران قرار داده است: در این نبرد سیاسی-اقتصادی، آیا رئیس‌جمهور قدرت تحمیل اراده خود به قدرتمندترین بانک مرکزی جهان را دارد؟

آتشباری کابینه اقتصادی ترامپ علیه سیاست انقباضی

دولت ترامپ این بار کارزار مخالفت با افزایش هزینه‌های استقراض را نه در خفا، بلکه در عرصه رسانه‌ای به اوج رسانده است. استراتژی کاخ سفید ترکیبی از تهدیدهای تجاری تهاجمی و استدلال‌های کلان اقتصادی است:

1. اهرم ژئواکونومیک ترامپ: دونالد ترامپ هشدار داده است در صورت عدم چرخش فدرال رزرو به سمت سیاست‌های تسهیلی، جریان تجاری با کشورهایی که مازاد تراز تجاری شدید با ایالات متحده دارند را مسدود یا محدود خواهد کرد؛ رویکردی که تلاش می‌کند نرخ بهره را به ابزاری در مذاکرات جنگ تجاری گره بزند.
2. پشتیبانی سیاسی جی‌دی ونس: معاون رئیس‌جمهور خواستار توقف فوری رویکرد تهاجمی بانک مرکزی شده و معتقد است نرخ‌های بالا به طبقه کارگر و وام‌گیرندگان خرد آسیب جدی می‌زند.
3. توجیه تئوریک اسکات بسنت: وزیر خزانه‌داری آمریکا با ورود به مباحث کلان پولی عنوان کرده که اقتصاد با شوک‌های سمت عرضه مواجه است؛ در این شرایط، تا زمانی که اثرات جانبی و ثانویه در زنجیره قیمت‌ها تثبیت نشده باشد، نباید ماشه افزایش نرخ بهره را کشید.

جنگ آمارها: چرا فدرال رزرو عقب‌نشینی نمی‌کند؟

ریشه اختلاف کاخ سفید با فدرال رزرو در انتخاب شاخص‌های ارزیابی تورم نهفته است. هر طرف برای مشروعیت بخشیدن به رویکرد خود، روی داده متفاوتی دست می‌گذارد:

• منطق دولت (Core CPI): تیم ترامپ به نرخ تورم هسته قیمت مصرف‌کننده در مقیاس سه‌ماهه (حدود ۱.۶٪) استناد می‌کند و آن را گواهی بر مهار موفق تب تورمی و رفع نیاز به افزایش بهره می‌داند.
• خط‌کِش فدرال رزرو (Core PCE): جروم پاول و اعضای فدرال رزرو معیار ترجیحی خود، یعنی شاخص مخارج مصرف شخصی (Core PCE) را مبنا قرار می‌دهند که همچنان در کانال بالای ۳ درصد مقاومت نشان داده است. از نظر بانک مرکزی، تا زمانی که این شاخص به محدوده هدف ۲ درصدی نرسد، چرخه انقباضی پایان نیافته است.

مطالعه کنید: بررسی دیدگاه های اقتصادی کوین وارش، رئیس جدید فدرال رزرو

آیا رئیس‌جمهور به لحاظ قانونی زورش به فدرال رزرو می‌رسد؟

پاسخ کوتاه: خیر، حداقل نه به شکل مستقیم. ساختار فدرال رزرو به‌گونه‌ای طراحی شده که نوعی سپر دفاعی در برابر بادهای موسمی سیاست داشته باشد:

۱. استقلال نهادی تحت قانون ۱۹۱۳

فدرال رزرو بر اساس مصوبه کنگره فعالیت می‌کند و نهادی خودمختار در دل قوه مجریه است. احکام اعضای شورای حکام فدرال رزرو ۱۴ ساله و رئیس آن دوره‌های ۴ ساله مستقل دارند که تعویض زودهنگام آن‌ها صرفاً به دلایل حقوقی سنگین (مانند نقض قانون)، نه به دلیل اختلاف نظر پولی، امکان‌پذیر است.

۲. استقلال مالی

بودجه فدرال رزرو از محل درآمدهای عملیاتی اوراق قرضه و خدمات بانکی تأمین می‌شود، نه تخصیص بودجه سالانه از سوی کنگره یا کاخ سفید؛ بنابراین اهرم قطع بودجه علیه آن کارساز نیست.

۳. اهرم‌های غیرمستقیم ترامپ چیست؟

تنها ابزارهای رئیس‌جمهور عبارت‌اند از:

• جنگ روانی و فشار عمومی برای هدایت انتظارات بازار
• تعیین اعضای جدید هیئت‌مدیره در زمان پایان دوره‌ها یا ایجاد جای خالی
• فشار بر کنگره برای بازبینی اختیارات قانونی بانک مرکزی (فرآیندی که زمان‌بر و نیازمند اجماع دوحزبی است)

پیامد تصمیم پیش‌رو بر بازارهای سهام و رمزارزها

نبرد بر سر نرخ بهره فدرال رزرو مستقیماً به رگ‌های بازارهای ریسک‌پذیر متصل است:

• سناریوی پیروزی بازار بر ادعای دولت (افزایش نرخ بهره): در صورت تثبیت گزارش قوی اشتغال و بالا ماندن CPI، افزایش دوباره بهره موجب تقویت بازدهی اوراق خزانه و جهش شاخص دلار (DXY) می‌شود؛ وضعیتی که معمولاً روند صعودی بیت‌کوین، آلت‌کوین‌ها و سهام فناوری را دچار دست‌انداز و اصلاح قیمتی می‌کند.
• سناریوی چرخش غافلگیرکننده (توقف افزایش نرخ): چنانچه فدرال رزرو تحت فشارهای چندجانبه به تثبیت بهره رضایت دهد، سیگنال پایان انقباض به تزریق فوری نقدینگی و پرواز دارایی‌های پرریسک منجر خواهد شد.

جمع‌بندی

جدال دونالد ترامپ با فدرال رزرو نمونه بارز تلاقی منافع سیاست‌مداران اهل توسعه با محافظه‌کاران کنترل تورم است. اگرچه رئیس‌جمهور آمریکا از اهرم‌های تهدید تجاری و فشار تمام‌عیار اعضای ارشد اقتصادی خود برای توقف مسیر انقباضی بهره می‌برد، اما استقلال ساختاری فدرال رزرو مانع از فرمان‌بری کورکورانه این نهاد می‌شود.

واقعیت این است که در ساختمان اکلس واشنگتن، داده‌های اقتصادی ارجحیت دارند نه فشارهای سیاسی. مادامی که گزارش‌های اشتغال نشانی از رکود نداشته باشند و تورم هسته تمایلی به فرود نرم نشان ندهد، فدرال رزرو تسلیم هشدارهای توئیتری یا اولتیماتوم‌های تجاری نخواهد شد.

در نهایت، نشست‌های اواسط سپتامبر مشخص خواهد کرد که آیا داده‌های تورم مصرف‌کننده مجال مقاومت را از فدرال رزرو می‌گیرد یا این نهاد پولی یک بار دیگر خط قرمز استقلال سنتی خود را پیش چشم رئیس‌جمهور پرنفوذ آمریکا پررنگ‌تر خواهد کرد.

سوالات متداول

آیا رئیس‌جمهور آمریکا می‌تواند رئیس فدرال رزرو را اخراج کند؟

از نظر قوانین فدرال، رئیس‌جمهور نمی‌تواند رئیس فدرال رزرو را صرفاً به دلیل اتخاذ سیاست پولی نامطلوب برکنار کند. عزل پیش از موعد تنها در شرایط ارتکاب جرم یا تخلف محرز اجرایی (For Cause) امکان‌پذیر است که دادگاه‌ها آن را مشمول اختلاف‌نظر در نرخ بهره نمی‌دانند.

چرا شاخص Core PCE برای فدرال رزرو مهم‌تر از CPI است؟

شاخص PCE سبد متغیرتری از رفتار مصرف‌کننده را رصد می‌کند و اثر جایگزینی کالاها را با دقت بالاتری پوشش می‌دهد؛ بنابراین تصویر معتبرتری از روند پایدار تورم نسبت به نوسانات فصلی CPI ارائه می‌دهد.

اثر افزایش نرخ بهره فدرال رزرو بر بازارهای کریپتو چیست؟

افزایش نرخ بهره هزینه دریافت وام و نقدینگی را در کل اقتصاد بالا می‌برد، هزینه فرصت نگهداری پول بدون ریسک (در حساب‌های بانکی و اوراق قرضه) را جذاب‌تر می‌کند و جریان ورود سرمایه به بازارهای دارایی‌های پرریسک از جمله بیت‌کوین و ارزهای دیجیتال را کاهش می‌دهد.