عیار طلا چیست؛ تفاوت ۱۸ و ۲۴ عیار و روش تشخیص

عیار طلا چیست؟ عیار نشان میدهد در هر قطعه طلا، چه سهمی طلای خالص است و چه سهمی فلزهای دیگر مثل نقره و مس. در سیستم قیراط، طلای خالص ۲۴ عیار است و طلای ۱۸ عیار یعنی ۱۸ قسمت از ۲۴ قسمت، یا ۷۵۰ در هزار، طلای خالص دارد. در بازار ایران عیار را بیشتر به صورت «در هزار» مینویسند؛ برای همین روی زیورآلات رایج مهر ۷۵۰ یا ۱۸ دیده میشود. تفاوت ۱۸ و ۲۴ عیار هم در خلوص است و هم در سختی، رنگ و قیمت هر گرم.
در این مطلب معنی عیار و قیراط، معادل رایج عیارها، فرق ۱۸ و ۲۴ عیار، روش محاسبه ارزش، راههای تشخیص و محدودیت هر روش را میبینید. محاسبه قیمت با مظنه و جزئیات انگ طلای آب شده در مطالب مظنه طلا و طلای آب شده آمده و اینجا تکرار کامل آنها نیست.
نکات کلیدی این مقاله
- عیار ۲۴ یعنی طلای تقریبا خالص؛ عیار ۱۸ یعنی ۷۵۰ در هزار طلای خالص.
- در ایران زیورآلات معمولا ۱۸ عیار است و شمش یا برخی قطعات سرمایهای به ۲۴ عیار نزدیکاند.
- قیمت هر گرم باید با عیار مقایسه شود؛ گرم ۲۴ عیار حدود یکسوم گرانتر از گرم ۱۸ عیار با وزن برابر است.
- مهر و فاکتور نقطه شروع است، اما قطعیترین سنجش آزمایشگاهی است.
- تست اسید و دستگاه XRF رایجاند؛ تست گاز گرفتن یا رنگ تنها، روش مطمئنی نیست.
فهرست مطالب
عیار طلا چیست و با قیراط چه فرقی دارد؟
عیار طلا (Gold Fineness / Karat) معیار خلوص است. دو بیان رایج دارد که به هم تبدیل میشوند:
- قیراط یا عیار ۲۴تایی (Karat): کل قطعه را ۲۴ قسمت میگیرند. عدد عیار، سهم طلای خالص از این ۲۴ قسمت است.
- عیار در هزار (Fineness): سهم طلای خالص در هزار قسمت وزن. طلای ۱۸ عیار برابر ۷۵۰ در هزار است، چون ۱۸ تقسیم بر ۲۴ برابر ۰٫۷۵ است.
عیار در هزار = (قیراط ÷ 24) × 1000
قیراط = (عیار در هزار ÷ 1000) × 24
طلای کاملا خالص در نظریه ۲۴ عیار یا ۱۰۰۰ در هزار است. در عمل شمشهای سرمایهای اغلب ۹۹۵ یا ۹۹۹ در هزار ساخته میشوند، نه لزوما ۱۰۰۰ کامل، چون طلای کاملا خالص بسیار نرم است و کار با آن سخت است.
«عیار» را نباید با وزن اشتباه گرفت. دو قطعه هموزن میتوانند ارزش خیلی متفاوتی داشته باشند، اگر یکی ۷۵۰ و دیگری ۹۹۹ باشد.
جدول عیارهای رایج
اعداد زیر معادل تقریبی و استانداردند. در ساخت زیور، کارگاه ممکن است کمی بالاتر یا پایینتر از عدد اسمی بسازد؛ ملاک نهایی رقم ثبتشده روی مهر یا آزمایش است.
| قیراط | عیار در هزار | درصد طلای خالص تقریبی | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| ۲۴ | ۹۹۵ تا ۹۹۹ | نزدیک ۱۰۰٪ | شمش و برخی قطعات سرمایهای |
| ۲۲ | ۹۱۶ یا ۹۱۷ | حدود ۹۱٫۶٪ | سکه و زیور در بعضی کشورها |
| ۲۱ | ۸۷۵ | ۸۷٫۵٪ | زیور در برخی بازارها |
| ۱۸ | ۷۵۰ | ۷۵٪ | زیورآلات رایج در ایران |
| ۱۴ | ۵۸۵ | ۵۸٫۵٪ | زیور در برخی بازارهای خارجی |
| ۱۰ | ۴۱۷ | حدود ۴۱٫۷٪ | کمتر رایج در ایران |
در بازار ایران علاوه بر اینها، مبنای مظنه طلا عیار ۷۰۵ است؛ یعنی حدود ۱۷ قیراط. مظنه قیمت یک مثقال از همین عیار است و برای تبدیل به گرم ۱۸ عیار استفاده میشود، نه اینکه زیورآلات را معمولا ۷۰۵ بسازند. طلای آب شده هم اغلب نزدیک ۷۴۰ تا ۷۵۰ است و رقم دقیق هر قطعه روی انگ میآید.

تفاوت طلای ۱۸ عیار و ۲۴ عیار
تفاوت اصلی، خلوص است. در وزن برابر، طلای ۲۴ عیار طلای خالص بیشتری دارد و ارزش فلزش بالاتر است. چند تفاوت عملی دیگر هم هست:
- سختی و دوام: طلای ۲۴ عیار نرمتر است و برای انگشتر روزمره راحت خراش برمیدارد. افزودن مس و نقره در ۱۸ عیار، قطعه را مقاومتر میکند.
- رنگ: طلای خالص زرد پررنگتری دارد. در ۱۸ عیار، نوع آلیاژ رنگ را زرد، سفید یا رز میکند.
- قیمت هر گرم: اگر فقط ارزش طلای خالص را حساب کنیم، هر گرم ۲۴ عیار حدود ۱ ÷ ۰٫۷۵ یعنی حدود ۱٫۳۳ برابر هر گرم ۱۸ عیار است. در دادههای ۲۶ آبان ۱۴۰۵ شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز، نسبت گرم ۲۴ به گرم ۱۸ بسیار نزدیک به همین عدد بود.
- اجرت و مالیات: در زیور ۱۸ عیار، اجرت ساخت و هزینههای جانبی بخشی از قیمت فروشاند. در شمش نزدیک به ۲۴ عیار، این سهم معمولا کمتر است، اما باز هم با نرخ اعلامی فروشنده باید جداگانه حساب شود.
مثال فرضی: اگر یک گرم طلای ۱۸ عیار بدون اجرت ۲۰ میلیون تومان باشد، ارزش طلای خالص یک گرم ۲۴ عیار حدود ۲۶٫۷ میلیون تومان میشود. این مثال برای فهم نسبت است و قیمت روز نیست.
سکه را نباید با یک گرم زیور ۱۸ عیار یکی گرفت. سکه وزن، عیار و حباب جداگانه دارد. برای سرمایهگذاری بدون ساخت، برخی به طلای آب شده یا صندوق طلا نگاه میکنند؛ انتخاب بین اینها به نقدشوندگی، کارمزد و ریسک تقلب بستگی دارد، نه فقط به عدد عیار.
قیمت هر گرم را چطور با عیار حساب کنیم؟
اگر قیمت یک عیار را داشته باشید، قیمت عیار دیگر از نسبت خلوص به دست میآید:
قیمت هر گرم عیار هدف = قیمت هر گرم عیار مبدأ × (عیار هدف ÷ عیار مبدأ)
برای مثال، اگر قیمت هر گرم ۷۵۰ را داشته باشید، قیمت تقریبی هر گرم ۹۹۹ برابر است با همان قیمت ضرب در ۹۹۹ ÷ ۷۵۰. در معامله واقعی، اجرت، مالیات، سود فروشنده و فاصله خرید و فروش را باید جدا کرد. برای آب شده، مبنای بازار مظنه است و فرمول وزن و عیار در مطلب طلای آب شده آمده است.
قیمت جهانی را از روی انس طلا و نرخ دلار هم میتوان به گرم ۱۸ یا ۲۴ عیار تبدیل کرد، اما نتیجه آن قیمت نظری است، نه لزوما نرخ مغازه.
روشهای تشخیص عیار طلا
هیچ روش خانگی بهتنهایی جای آزمایش معتبر را نمیگیرد. روشها را از کمدقت به دقیقتر میتوان اینطور دید.
مهر، فاکتور و انگ
اولین کار، تطبیق نوشته روی قطعه با فاکتور است. در زیور ۱۸ عیار ایران، مهر ۷۵۰ یا ۱۸ رایج است. در طلای آب شده، برگه انگ وزن، عیار و شناسه آزمایشگاه را ثبت میکند. اگر رقم روی قطعه با فاکتور یکی نباشد، معامله را متوقف کنید. مهر بهتنهایی در برابر جعل کامل مصون نیست، اما نبود مهر و فاکتور یک هشدار جدی است.
تست سنگ محک و اسید
در این روش، اثر طلا روی سنگ محک با اسیدهایی با غلظت مشخص مقایسه میشود. فروشندههای معتبر از آن برای برآورد سریع استفاده میکنند. محدودیتاش این است که بیشتر سطح قطعه را میسنجد و برای قطعات آبکاریشده ممکن است گمراه کند. نتیجه آن تقریبی است، نه رقم آزمایشگاهی.
فلورسانس پرتو ایکس یا XRF
دستگاه XRF ترکیب سطحی فلز را بدون تخریب قطعه نشان میدهد و در بسیاری از فروشگاهها و آزمایشگاهها رایج است. دقت آن از تست اسید بهتر است، اما باز هم عمدتا سطح را میخواند. اگر روی قطعه روکش ضخیم باشد، ممکن است مغز کار را کامل نشان ندهد.
آزمایش آتش یا فایر اسی
دقیقترین روش کلاسیک سنجش عیار، آزمایش تخریبی آزمایشگاه است که بخشی از نمونه را ذوب و جداسازی میکند. برای زیور روزمره کمتر استفاده میشود، چون به قطعه آسیب میزند. برای شمش و اختلافهای جدی، همین روش یا معادل آزمایشگاهیاش مرجع است.
چگالی و روشهای خانگی
اندازهگیری وزن در هوا و در آب میتواند چگالی را برآورد کند و بعضی تقلبهای درشت را لو بدهد، اما برای فرق ۷۴۰ و ۷۵۰ بهتنهایی دقیق نیست و حباب هوا یا سنگ سوارشده محاسبه را خراب میکند. گاز گرفتن، نگهداشتن آهنربا در فاصله دور، یا قضاوت فقط از روی رنگ، روش مطمئنی برای تعیین عیار نیست. طلای خالص مغناطیسی نیست، اما خیلی از آلیاژها و تقلبها هم ممکن است به آهنربا واکنش ندهند.

تقلبهای رایج و اشتباه در مقایسه قیمت
- مقایسه قیمت دو قطعه بدون توجه به عیار: ۱۰ گرم ۷۴۰ با ۱۰ گرم ۷۵۰ ارزش یکسانی ندارند.
- روکش طلا روی فلز دیگر: سطح ممکن است در تست ضعیف قبول شود و مغز کار طلا نباشد.
- مهر جعلی: مهر ۷۵۰ روی قطعهای با عیار پایینتر.
- وزن با متعلقات: سنگ، قفل یا زنجیر غیرطلا را نباید در وزن طلا حساب کرد.
- نادیده گرفتن فاصله خرید و فروش: حتی با عیار درست، قیمت فروش دوباره معمولا کمتر از قیمت خرید زیور است، چون اجرت برنمیگردد.
خرید از فروشنده معتبر، گرفتن فاکتور با وزن و عیار، و در خریدهای بزرگ تطبیق با آزمایشگاه، سه کار عملیاند که ریسک را کم میکنند.
عیار طلا در بایتیکل
بایتیکل طلا نمیفروشد و عیار فیزیکی قطعه را نمیسنجد. کارش نمایش قیمت و نمودار است. در بازار «طلا و ارز» میتوانید نماد طلای ۱۸ عیار و طلای ۲۴ عیار را ببینید و با چیدمان چندنموداری (Multi-chart layout) نسبت این دو را کنار هم بررسی کنید. ماشینحساب طلا (Gold calculator) برای تبدیل وزن و عیار به ارزش تقریبی مفید است. اگر میخواهید حرکت قیمت گرم ۱۸ یا ۲۴ عیار را دنبال کنید، هشدار قیمت (Price alert) را روی سطح مورد نظر بگذارید. برای تحلیل روند همان نمودار، تحلیل تکنیکال طلا را ببینید.
نمودار طلای ۱۸ و ۲۴ عیار را در بایتیکل باز کن
جمعبندی
عیار طلا چیست را میتوان در یک جمله گفت: سهم طلای خالص از وزن قطعه. ۱۸ عیار برابر ۷۵۰ در هزار و ۲۴ عیار نزدیک به خلوص کامل است. در ایران زیور معمولا ۱۸ عیار است و نباید قیمت هر گرم را بدون عیار مقایسه کرد. مهر و فاکتور شروع کار است، تست اسید و XRF برآورد میدهند، و نتیجه قطعی با آزمایش معتبر به دست میآید. روشهای خانگی مثل رنگ یا گاز گرفتن برای تشخیص عیار کافی نیستند.
این مطلب آموزشی است و توصیه به خرید، فروش یا نگهداری هیچ داراییای نیست.
سؤالات متداول
عیار طلا چیست؟
معیاری برای خلوص طلا. نشان میدهد چه سهمی از وزن قطعه طلای خالص است. در سیستم قیراط، ۲۴ یعنی خلوص کامل و ۱۸ یعنی ۷۵ درصد طلای خالص.
تفاوت طلای ۱۸ عیار و ۲۴ عیار چیست؟
۲۴ عیار تقریبا خالص و نرمتر است و در وزن برابر ارزش طلای خالص بیشتری دارد. ۱۸ عیار ۷۵۰ در هزار است، سختتر است و در زیورآلات ایران رواج بیشتری دارد.
چطور عیار را به درصد تبدیل کنیم؟
قیراط را بر ۲۴ تقسیم کنید. ۱۸ تقسیم بر ۲۴ برابر ۰٫۷۵ یعنی ۷۵ درصد است. در بیان در هزار، همان عدد میشود ۷۵۰.
آیا مهر ۷۵۰ برای اطمینان کافی است؟
مهر و فاکتور لازم است اما در برابر جعل کامل کافی نیست. در خریدهای مهم، سنجش با دستگاه یا آزمایشگاه معتبر لازم میشود.
چرا قیمت هر گرم ۱۸ عیار با ۲۴ عیار فرق دارد؟
چون مقدار طلای خالص در هر گرم فرق دارد. نسبت خلوص ۲۴ به ۱۸ حدود ۱٫۳۳ است، قبل از احتساب اجرت و هزینههای جانبی.
دقیقترین راه تشخیص عیار چیست؟
سنجش آزمایشگاهی، از جمله روش تخریبی آتش. XRF سریع و بدون تخریب است اما عمدتا سطح را میخواند.
سلب مسئولیت و شفافیت در بایتیکل
تمامی مطالب منتشر شده در بلاگ آموزشی بایتیکل، اعم از تحلیلهای بازار، بررسی پروژهها، اخبار و معرفی پتانسیلهای دنیای کریپتوکارنسی، صرفاً با رویکرد آموزشی و اطلاعرسانی تهیه شدهاند. تیم تحریریه بایتیکل تأکید میکند که این محتواها به هیچ عنوان «توصیه مستقیم خرید و فروش» یا «سیگنال سرمایهگذاری» محسوب نمیشوند.
با توجه به نوسانات شدید و ریسکهای ذاتی بازارهای مالی، مسئولیت نهایی هرگونه تصمیمگیری اقتصادی، سود یا ضرر احتمالی، بهطور کامل بر عهده شخص کاربر است. ما اکیداً توصیه میکنیم پیش از هرگونه مشارکت مالی، تحقیقات شخصی خود را (DYOR) تکمیل کرده و در صورت نیاز با مشاوران دارای صلاحیت مشورت کنید.





