چه دارایی‌هایی در زمان بحران و جنگ کاربردی هستند؟

در زمان جنگ بستگی دارد که جنگ در چه مرحله‌ای باشد، تا چه حدی پیش رفته باشد. اگر جنگ فرسایشی شود و شرایط بحرانی متفاوت است و اگر یک جنگ کوتاه باز هم شرایط متفاوت است. 

اگر شرایط جنگی آنقدر بحرانی شوند که دسترسی به مواد غذایی کمیاب شود با زمانی که صرفا یک جنگ کوتاه باشد متفاوت است که چه دارایی‌هایی را حفظ کنید. 

اینکه که در شرایط جنگی بخواهید «سود» کنید و به فکر سود بیشتر باشید وجود ندارد! هدف در زمان جنگ حفظ ارزش دارایی و بقاست. این به این معنی نیست که سود کردن کاملا وجود ندارد اما اولویت‌ها به این ترتیب است: 

• طلای فیزیکی (آب‌شده و انواع سکه)
• اسکناس دلار و یورو (به‌ویژه اسکناس‌های خرد)
• تتر
• نقره فیزیکی (سکه و ساچمه نقره)
• درهم امارات (اسکناس)
• تتر گلد و پکس گلد
• صندوق‌های طلا بورس
• نقره فیزیکی (سکه و ساچمه نقره)

توجه کنید که هر کدام از این دارایی‌ها ریسک‌ها و مزایایی دارند که در ادامه در مورد آن‌ها صحبت می‌کنیم از شما خواهشمندیم قبل از خرید هر چیزی از مزایا و معایب آن مطلع شوید و بعد شروع به خرید و حفظ سرمایه خود کنید.

ویژگی‌های یک دارایی بی‌نقص در شرایط جنگی چیست؟

پیش از چیدن سبد، باید بدانید پولی که قرار است از شما در جنگ محافظت کند باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد:

• نقدشوندگی بسیار بالا: دارایی شما باید بتواند در هر لحظه و بدون افت قیمت به پول نقد تبدیل شود
• امکان حمل کردن آسان: در شرایطی که مجبور به جابه‌جایی هستید، املاک یا دارایی‌های فیزیکی سنگین به کار شما نمی‌آیند
• حفظ ارزش در برابر تورم و افت ارزش پول ملی: دارایی باید ارزش جهانی داشته باشد تا با سقوط ریال، ارزش آن بالا برود

اما حالا چه دارایی‌هایی را داشته باشیم تا هم امکان سود کردن داشته باشیم و یا حداقل ارزش سرمایه خود را حفظ کنیم؟

طلا و نقره به صورت فیزیکی

طلا هزاران سال است که یک سرمایه مطمئن است و همیشه می‌تواند زمانی که ارزش پول ملی از بین می‌رود همراه با تورم رشد کند و نقدینگی آن هم بالاست. اگر به هر دلیلی نیاز به پول نقد داشته باشید خیلی راحت می‌توانید آن را بفروشید و نقد کنید. 

بعد از طلا داشتن نقره فیزیکی هم مناسب است اما نسبت به طلا نقدشوندگی خیلی پایین‌تری دارد و قیمت خرید آن با قیمت فروش آن تفاوت زیادی دارد. 

به این نکته هم توجه کنید که در شرایط بحران ممکن است به دلیل اینکه شما مجبور به فروش طلا یا نقره خود باشید ممکن است آن را زیر قیمت از شما بخرند و نقره احتمال اینکه بخواهند آن را زیر قیمت واقعی آن از شما بخرند بیشتر است. 

به این نکته توجه کنید که اگر شرایط کشور و جنگ به قدری بحرانی شود که دسترسی به مواد غذایی سخت شود «مجبور می‌شوید» به هر نحوی پول نقد در دست خود داشته باشید تا بتوانید زنده بمانید! 

نقره فیزیکی (به شکل سکه، شمش یا حتی زیورآلات و زنجیرهای نقره) در زمان فروپاشی سیستم‌های مالی بسیار کاربردی است؛ زیرا ارزش پایین‌تری در هر واحد نسبت به طلا دارد و برای خرد کردن و انجام مبادلات روزمره و کوچک‌تر، انعطاف‌پذیری بالاتری دارد.

در واقع می‌توانید از آن‌ها به عنوان پول نقد استفاده کنید. در کنار این‌ها می‌توانید از پلتفرم‌های آنلاین نقره بخرید اما این پلتفرم‌های آنلاین چه طلا چه نقره «پشتوانه تضمینی» نسبت به عنوان مثال‌ صندوق‌های طلا بورس ندارند. به خاطر همین اگر قصد خرید آنلاین دارید بهترین گزینه صندوق‌های طلای بورسی هستند که در ادامه به شما توضیح می‌دهیم.

پول نقد (اسکناس دلار یا یورو)

در کنار طلا، داشتن دلار فیزیکی(اسکناس)، یورو و حتی فرانک سوئیس می‌تواند به شما کمک زیادی بکند زیرا داشتن پول نقد دلار به شما هم امکان حفظ ارزش پول را می‌دهد؛ و هم امکان خرج کردن آن در شرایط بحرانی؛ اما ممکن است بسته به میزان سرمایه شما نتوانید به همان مقدار دلار فیزیکی داشته باشید و می‌توانید بخشی از سرمایه خود را به دلار دیجیتال(تتر) تبدیل کنید که در ادامه به شما توضیح می‌دهیم که چگونه اینکار را انجام دهید. 

از آنجایی که در شرایط جنگی ارزش پول ملی از بین می‌رود امکان دلاریزه شدن اقتصاد وجود دارد. یعنی ممکن است به جای ریال از دلار برای خرید و فروش استفاده شود. به خاطر همین نگهداری دلار یک تیر و دو نشان است. این اتفاق بارها در کشورهایی مثل ونزوئلا، لبنان یا زیمبابوه رخ داده که به جای پول ملی از دلار برای خرید و فروش استفاده شده است.

اما ریسک نگهداری پول نقد را هم در نظر داشته باشید چون امکان اینکه گم شود یا دزدیده شود نیز وجود دارد پس با آگاهی کامل بخشی از سرمایه خود تبدیل به دلار فیزیکی یا یورو کنید. البته در کنار همه این‌ها مقداری ریال ایران را هم به صورت اسکناس نگهداری کنید ضرری ندارد اما مقدار آن زیاد نباشد و تا در صورت از دست رفتن ارزش آن ضرر زیادی نکنید.

تتر یا همان دلار دیجیتال

اگر میزان نقدینگی شما زیاد است بخشی از سرمایه خود را تبدیل به تتر کنید زیرا داشتن تتر نه تنها ارزش پول شما را به میزان رشد دلار حفظ می‌کند هم اینکه اگر بنا به هردلیلی مجبور به خروج از کشور شدید به راحتی می‌توانید آن را منتقل کنید و از آن استفاده کنید. 

اما به این نکته هم توجه داشته باشید که امکان اینکه تتر فریز شود به دلیل مسائل تحریمی ایران نیز وجود دارد. بنابراین اگر هم قصد خرید تتر را دارید و مجبور هستید از صرافی‌های ایرانی خرید کنید بعد از خرید بهترین گزینه هولد کردن آن‌ها(نگهداری آن‌ها برای بلند مدت) کیف پول‌های فیزیکی است. 

جدای از آن اگر در شرایط جنگی مشکلات زیر ساختی برق یا حتی سرورهای آن صرافی که از آن خرید می‌کنید بوجود بیاید امکان از بین رفتن سرمایه شما نیز وجود دارد. (حمله به زیر ساخت‌های برق و همچنین سرورهای سایت صرافی) 

همچنین جدای از همه این ها امکان هک صرافی‌ها هم در زمانه‌های بحران مانند جنگ دوازده روزه در بهار سال ۱۴۰۴ که صرافی نوبیتکس هک شد هم وجود دارد. اما صرافی نوبیتکس تمام سرمایه افرادی که در نوبیتکس سرمایه گذاری کرده بودند برگرداند. 

برای جلوگیری از خطر فریز شدن تترها؛ اگر قصد خروج از کشور را دارید بهترین راه این است که ابتدا پول خود را تبدیل به بیت کوین یا هر ارز دیگری کنید آن را منتقل کنید به یک صرافی خارجی که به ایرانی‌ها خدمات می‌دهد مانند ال بنک و بعد در آن صرافی سرمایه خود را تبدیل به تتر کنید با اینکار ریسک فریز شدن تترهای خود را به شدت کاهش می‌دهید. 

نکته آخر اینکه در زمان جنگ امکان قطعی اینترنت و برق وجود دارد و امکان عدم دسترسی شما به سرمایه‌تان نیز وجود دارد پس با آگاهی به تمام این ریسک‌ها بخشی از سرمایه خود را به تتر تبدیل کنید. 

درهم امارات (اسکناس)

نگهداری درهم امارات به صورت فیزیکی علاوه بر حفظ ارزش پول، به دلیل نقدشوندگی بسیار بالا در بازار ایران، گزینه‌ای خوب است. نرخ درهم امارات به طور ثابت به دلار آمریکا متصل است (هر دلار معادل ۳.۶۷ درهم) و به همین دلیل، دقیقاً مانند دلار عمل می‌کند. 

اما باید به یک ریسک ژئوپلیتیک مهم توجه کنید، در صورت بالا گرفتن تنش‌های سیاسی یا نظامی میان ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس (و اخبار مربوط به محدودیت‌ها برای ایرانیان در امارات)، ممکن است مسیرهای تجاری و ورود ارز به کشور مختل شود.

 در چنین شرایطی، درهم به هیچ‌ وجه ارزش جهانی خود را از دست نمی‌دهد، اما ممکن است در بازار داخل ایران بسیار کمیاب و گران شود یا به دلیل فضای امنیتی، خرید و فروش آن در صرافی‌های داخلی با ریسک همراه باشد. بنابراین، تخصیص تمام سرمایه فقط به درهم منطقی نیست و باید در کنار تتر یا طلا قرار گیرد.

تتر گلد و پکس گلد

خرید ارزهای دیجیتال با پشتوانه طلا مثل تتر گلد و پکس گلد نیز در سبد سرمایه گذاری شما توصیه می‌شود. اما چند نکته‌ی قابل توجه وجود دارد. 

مورد اول اینکه قیمت آن‌ها وابسته به انس جهانی طلاست؛ طلای داخلی ایران هم از اونس جهانی تاثیر می‌گیرد و هم از قیمت دلار، درواقع ۷۰ تا ۸۰ درصد قیمت طلای داخل ایران وابسته به قیمت دلار است و اونس تاثیر کمتری روی قیمت طلای داخلی دارد. 

اما تتر گلد و پکس گلد مستقیم وابسته به قیمت انس جهانی طلا هستند و به خاطر همین ممکن است به نسبت امن‌تر از طلای داخلی نیز باشد. همچنین در صورت قطع اینترنت جهانی اگر آن‌ها را از صرافی‌های داخلی خرید کرده باشید به راحتی می‌توانید آن‌ها را نقد کنید جدا از اینکه اگر قصد خروج از کشور را داشتید به راحتی می‌توانید آن‌ها را منتقل کنید به صرافی‌های خارجی یا کیف پول‌های خارجی و در خارج از کشور نیز از آن‌ها استفاده کنید. 

همچنین قابلیت حجم بی نهایت دارید و نگران دزدیده شدن آن‌ها نیستید(مانند طلای فیزیکی) اما نگهداری در خود صرافی‌های ریسک‌هایی دارد که در بخش تتر به آن‌ها اشاره کردیم. 

در هر صورت شما نمی‌توانید راهی را پیدا کنید که «بدون ریسک» باشد. ولی پیشنهاد می‌کنیم در سبد سرمایه گذاری خود حتما این موارد را قرار دهید. 

نکته مهم: قیمت طلای داخل ایران (به ویژه سکه) در شرایط جنگی دچار حباب‌های سنگین و هیجانی می‌شود که خرید آن را پرریسک می‌کند. اما با خرید پکس گلد، دارایی شما بر اساس فرمول (اونس جهانی × قیمت روز تتر) محاسبه می‌شود. این یعنی سرمایه شما همگام با دلار و طلای جهانی رشد می‌کند، اما از شر «حباب سکه» و ریزش‌های ناگهانی آن در امان است.

نکته قابل توجه دیگر اینکه امکان فریز شدن تتر گلد و پکس گلد نیز وجود دارد اگر با صرافی‌های ایرانی در ارتباط باشد و احتمال فریز شدن‌شان کمتر از تتر است اما نه اینکه بی خطر باشد.

صندوق‌های طلا بورسی

این صندوق‌ها گزینه مناسبی برای این هستند که در زمان رشد قیمت طلا نیز از آن سود ببرند و حوصله دردسر نگهداری طلای فیزیکی را ندارند. اما یک واقعیت مهم هم وجود دارد! همانطور که تجربه جنگ ۱۲ روزه ۱۴۰۴ نشان تمامی سهام‌ها و صندوق‌های بورسی بسته شدند و امکان نقد شوندگی آن‌ها وجود نداشت. 

اما در حال حاضر که این مقاله را می‌نویسم تاریخ ۱۶ فروردین ۱۴۰۵؛ صندوق‌های درآمد ثابت و طلای بورسی باز هستند و اتفاقا مثبت هم بودند و امکان نقدینگی هم دارند، اما ممکن است اگر شرایط بحرانی‌تر شود دسترسی به سرمایه‌تان محدود شود. 

صندوق‌های طلا و درآمد ثابت هم بخشی از سرمایه شما می‌تواند باشد اما بخشی از سبد سرمایه گذاری شما (۲۵ درصد از کل سرمایه‌تان)باشد و اگر نیاز به نقدینگی داشتید از آن ها استفاده کنید در صورتی که دسترسی بهشان داشته باشید. 

اگر شرایط جنگی بحرانی شود چه اتفاقی میوفته؟

در شرایط بحرانی کالاهای دارویی و خوراک و انرژی ارزش بالایی پیدا می‌کنند. اگر جنگ آنقدر طولانی و منجر به آسیب رسیدن به زیرساخت‌های یک کشور شود ممکن است مجبور شوید همان طلای با ارزش را بدهید تا بتوانید موارد خوراکی تهیه کنید. پس در کنار سرمایه گذاری‌هایی که انجام می‌دهید حتما بخشی از سرمایه خودتان را به مواد غذایی اختصاص دهید. 

در زمان جنگ روی چه چیزهایی سرمایه‌گذاری نکنیم؟

خرید ملک، خودروهای لوکس خرید کالاهای و یا ارتقا و سرمایه گذاری روی کسب و کار جز کارهایی است که در زمان جنگ نباید انجام دهید! ممکن است شما برای شغل‌تان نیاز به یک لپ تاپ خوب داشته باشید این موارد مشکلی ندارد اما اگر واقعا به چیزی نیاز ندارید که جز واجبات نیست فعلا نخرید و دست نگه دارید.

این را هم بدانید مهم‌ترین سرمایه گذاری شما «دانش، مهارت و تخصص» شماست، بهترین سرمایه گذاری همیشه همین‌ها بوده و در کنار آن می‌توانید روی سرمایه گذاری، روی چیزهای دیگر فکر کنید. چون این‌ها است که سود اصلی را به شما خواهد داد در هرکجای دنیا که باشید.